Cũng thời gian này vào mọi năm, khoai tây giống, khoai tây thương phẩm ùn ùn nhập khẩu vào Việt Nam qua cửa khẩu quốc tế Lào Cai, có ngày cả trăm tấn, nhưng năm nay thì lặng vắng, nhất là khoai tây giống thì chưa có một lô giống nào. Những thương nhân trong nước thì mỏi cổ chờ khoai tây giống, còn người trồng khoai tây vụ đông thì đang nghe ngóng, đợi chờ…

Đã mấy ngày nay nhóm phóng viên báo NNVN "phục sẵn" ở cửa khẩu quốc tế Lào Cai để nắm tình hình khoai tây giống nhập khẩu từ Trung Quốc về Việt Nam. Không có tin tức gì, chúng tôi quyết định sang Hà Khẩu bằng "Giấy thông hành xuất nhập cảnh" cấp cho các cư dân biên giới đi lại trong ngày, sau đó tới các vựa trồng khoai tây để tìm hiểu tình hình, đến phút chót người dẫn đường kiêm phiên dịch cho hay: Thời gian một ngày không thể đi và về được, vì các cơ sở trồng khoai tây phía Trung Quốc nằm sâu trong nội địa, nếu nghỉ qua đêm ở đó nhỡ có vấn đề gì thì rất phiền hà.

Cán bộ kiểm dịch thực vật lấy mẫu khoai tây để kiểm tra dịch bệnh

Chúng tôi quay lại Lào Cai tìm đến Chi cục Kiểm dịch Thực vật vùng VIII, ông Nguyễn Văn Tuân, Chi cục trưởng cho biết: Từ năm 2009 trở về trước, từ cuối tháng 8 sang đầu tháng 9 khoai tây Trung Quốc ùn ùn nhập khẩu vào Việt Nam qua cửa khẩu Lào Cai, có năm lên tới trên 20.000-25.000 tấn, qua các đường chính ngạch, tiểu ngạch và qua các lối mở. Từ năm 2010 lượng khoai tây nhập vào Việt Nam giảm hẳn, có thông tin khoai tây nhập qua cửa khẩu Quảng Ninh. Có lẽ thế, nên khoai tây nhập qua cửa khẩu Lào Cai hai năm nay nhỏ giọt, năm 2010, đến giữa tháng 9 đã nhập khoảng hơn 10.000 tấn khoai tây các loại, nhưng năm nay đến cuối tháng 9 rồi mới nhập về 150 lô khoai tây thương phẩm với 5.270,2 tấn, tuyệt nhiên chưa có một lô khoai tây giống nào…

Nhìn vào bản báo cáo XNK được Chi cục KDTV vùng VIII cập nhập hàng ngày, thấy lượng khoai tây thương phẩm nhập khẩu vào Việt Nam quý III chỉ nhỉnh hơn đào quả tươi - 4.533,9 tấn, lựu quả tươi - 4.824 tấn, thấp hơn nho quả tươi - 5.297 tấn, rau bắp cải - 7.538 tấn… Lý giải điều này, ông Tuân cho biết: Theo thông tin mà chúng tôi nắm được, năm nay khoai tây nhập khẩu về Việt Nam rất hạn chế là do vừa rồi Trung Quốc hạn hán, các loại cây trồng mất mùa. Nông dân Trung Quốc không bán khoai tây mà giữ lại ăn, còn được mùa họ chẳng giữ lại làm gì đâu. Hàng chục đầu mối nhập khẩu khoai tây ở Lào Cai năm nay cũng đang nhao nhác hỏi nhau sao khoai tây năm nay ít về thế…

Bãi hoá trường đặt sau Chi cục KDTV vùng VIII Lào Cai những ngày này vắng hoe vắng ngắt, những người khuân vác, nhặt khoai tây thuê cho các doanh nghiệp nhập khẩu vừa nhặt vừa tán gẫu bên đống khoai tây dở dang. Chị Nguyễn Thị Hiền lấy nón che mặt: Các bác chụp ảnh bọn em làm gì, năm nay chẳng có nhiều khoai đâu, không đủ việc làm chúng em đang đói thối mồm đây…

Bà Trần Thị Hoa, người Phố Mới, TP. Lào Cai, một đầu mối nhập khẩu khoai tây chán nản: Năm ngoái giờ này cơ sở của chúng tôi nhập khoảng hơn một ngàn tấn khoai tây thương phẩm, khoai tây giống cũng ngót trăm tấn, còn năm nay mới nhập được 3 lô khoai tây thương phẩm, đã mấy ngày nay gọi điện cho các đối tác ở bên kia Hà Khẩu, tất cả đề lắc đầu, chịu không có. Không hiểu họ ghìm giống lại để làm giá mình chăng, hay có chuyện gì khác? Sốt ruột quá, các đầu mối phân phối hàng trong nước thì ngày nào cũng hỏi đã có khoai tây giống chưa để họ còn liệu. Không dám nói chắc với với họ được, phải đợi thêm ít ngày nữa thôi...

Ông Nguyễn Đình Núi - Chủ nhiệm HTX nông nghiệp xã Ngọc Tảo, H. Phúc Thọ, Hà Nội nghe tin tôi đang ở Lào Cai điện hỏi xem tình hình khoai tây giống, ông tặc lưỡi: Tình hình giống má khó khăn như vậy, chắc bà con lại lấy khoai tây thương phẩm để trồng thôi. Dùng khoai tây thương phẩm làm giống thì rủi ro cao, nhưng biết làm thế nào được, chả lẽ lại bỏ đất trống?

Trung tâm giống NLN Lào Cai đã hợp tác với Cty TNHH Phát triển công nghệ Tấn Phát thuê đất và người ở Trung Quốc trồng khoai tây giống cung cấp cho thị trường Việt Nam. Bà Trần Thị Hằng - PGĐ Trung tâm cho biết: Ngày 25/9 Cty Tấn Phát sẽ nhập khẩu về Việt Nam một lô khoai tây giống VT2, một xe ô tô chừng 30 tấn, lượng khoai tây giống mà Cty Tấn Phát và TTG Lào Cai nhập khẩu về khoảng 7.000 tấn.

Bà Hằng cho biết thêm, giá khoai tây giống VT2 bán trên thị trường Lào Cai được UBND tỉnh phê duyệt là 12.000đ/kg. Trong khi đó ông Nguyễn Văn Hùng - Chi cục trưởng Chi cục BVTV Lào Cai cho biết: Cty Pepsico Việt Nam đang liên kết với nông dân hai xã Võ Lao (Văn Bàn), Bảo Nhai (Bắc Hà) tổ chức trồng 50 ha khoai tây Atlantic (Mỹ), giá giống giao cho các hộ dân là 18.000đ/kg. Như vậy, cùng trên địa bàn giá giống hai loại khoai tây đã chênh nhau 6.000đ/kg, tuy nhiên đến giờ này các hộ dân cũng chưa nhìn thấy mặt mũi hai giống đó thế nào, tất cả đang phải mỏi cổ ngóng chờ.